آزمایشها و سونوگرافیهای بارداری؛ تقویم کامل هفته به هفته
فهرست آزمایشهای بارداری در نگاه اول گیجکننده است. اما هر کدام پاسخ یک پرسش مشخص را میدهند و اگر بدانید هر تست دنبال چیست، اضطراب انتظار برای جواب هم کمتر میشود.
تقویم کلی آزمایشها
| هفته | اقدام | هدف |
|---|---|---|
| ۶ تا ۸ | آزمایشهای پایه + سونوگرافی اول | تأیید بارداری و سنگذاری |
| ۱۱ تا ۱۳+۶ | غربالگری سهماهه اول (NT + دو مارکر) | ارزیابی خطر سندرم داون |
| ۱۵ تا ۱۸ | غربالگری سهماهه دوم (کوآد مارکر) | در صورت انجامنشدن غربالگری اول |
| ۱۸ تا ۲۲ | سونوگرافی آنومالی | بررسی دقیق ساختار جنین |
| ۲۴ تا ۲۸ | تست تحمل گلوکز | تشخیص دیابت بارداری |
| ۲۸ | آزمایش خون تکراری + آمپول روگام | کمخونی و ناسازگاری Rh |
| ۳۰ تا ۳۴ | سونوگرافی رشد | ارزیابی وزن جنین و جفت |
| ۳۵ تا ۳۷ | کشت استرپتوکوک گروه B | پیشگیری از عفونت نوزاد |
| ۳۶ به بعد | NST و بررسی مایع آمنیوتیک | پایش سلامت جنین |
آزمایشهای ویزیت اول
- شمارش کامل خون (CBC): بررسی کمخونی و پلاکت
- گروه خونی و Rh: برای تشخیص ناسازگاری احتمالی
- قند خون ناشتا
- تست عملکرد تیروئید (TSH): کمکاری تیروئید در بارداری شایع و مهم است
- ویتامین D
- آزمایشهای عفونی: هپاتیت B و C، HIV، سیفلیس، سرخجه
- آزمایش کامل ادرار و کشت ادرار: عفونت بدون علامت ادراری در بارداری شایع است
غربالگری سهماهه اول
بین هفته ۱۱ تا ۱۳ هفته و ۶ روز انجام میشود و دو بخش دارد:
- سونوگرافی NT: اندازهگیری ضخامت مایع پشت گردن جنین
- آزمایش خون: اندازهگیری دو مارکر PAPP-A و free β-hCG
نتیجه بهصورت یک عدد احتمال گزارش میشود، نه بله یا خیر. مثلاً «۱ به ۵۰۰۰» یعنی از هر ۵۰۰۰ بارداری با این پروفایل، یک مورد ممکن است مبتلا باشد.
غربالگری فقط احتمال را میسنجد. اگر خطر بالا گزارش شد، مرحله بعد تستهای تشخیصی است: NIPT (بررسی DNA جنین در خون مادر) یا آمنیوسنتز. پاسخ «پرخطر» به معنای ابتلا نیست.
غربالگری سهماهه دوم
اگر غربالگری اول انجام نشده باشد، بین هفته ۱۵ تا ۱۸ آزمایش کوآد مارکر انجام میشود که چهار شاخص AFP، hCG، استریول و اینهیبین A را میسنجد. دقت آن کمتر از غربالگری اول است اما همچنان ارزشمند است.
سونوگرافی آنومالی
مهمترین سونوگرافی بارداری، بین هفته ۱۸ تا ۲۲. در این بررسی دقیق، ساختار اندامهای جنین یکبهیک کنترل میشود:
- مغز و ستون فقرات
- ساختار چهار حفرهای قلب و عروق بزرگ
- کلیهها، مثانه و دستگاه گوارش
- دستها، پاها و شمارش انگشتان
- لب و کام
- موقعیت جفت و حجم مایع آمنیوتیک
- طول دهانه رحم
این جلسه معمولاً ۳۰ تا ۴۵ دقیقه طول میکشد. اگر جنین در وضعیت مناسبی نباشد، ممکن است از شما بخواهند کمی راه بروید و برگردید.
تست تحمل گلوکز
بین هفته ۲۴ تا ۲۸ انجام میشود. روش رایج در ایران، تست سهمرحلهای با ۷۵ گرم گلوکز است:
| زمان | حد طبیعی |
|---|---|
| ناشتا | کمتر از ۹۲ |
| یک ساعت بعد | کمتر از ۱۸۰ |
| دو ساعت بعد | کمتر از ۱۵۳ |
حتی یک مقدار غیرطبیعی برای تشخیص دیابت بارداری کافی است. خبر خوب اینکه در بیشتر موارد با اصلاح رژیم غذایی و فعالیت بدنی کنترل میشود.
سهماهه سوم
- هفته ۲۸: تکرار CBC برای بررسی کمخونی؛ در مادران Rh منفی، تزریق آمپول روگام
- هفته ۳۰ تا ۳۴: سونوگرافی رشد و بررسی داپلر در صورت نیاز
- هفته ۳۵ تا ۳۷: کشت واژینال و رکتال برای استرپتوکوک گروه B
- هفته ۳۶ به بعد: ویزیت هفتگی، NST، بررسی موقعیت جنین
تفسیر نتایج؛ چند نکته مهم
- محدوده مرجع آزمایشگاهها متفاوت است. همیشه به ستون «محدوده طبیعی» همان برگه نگاه کنید
- یک نتیجه مرزی، تشخیص نیست. پزشک تصویر کلی را میبیند
- در اینترنت جستوجو نکنید. منتظر توضیح پزشک بمانید؛ نگرانی زودهنگام معمولاً بیمورد است
- برگهها را نگه دارید. یک پوشه ساده برای همه نتایج درست کنید
- سن بارداری را دقیق بدانید. بسیاری از تستها پنجره زمانی محدودی دارند و تأخیر، دقتشان را کم میکند
پرسشهای پرتکرار
مطالب نینی جان با هدف آگاهیبخشی نوشته میشوند و جایگزین معاینه و مشاوره پزشکی نیستند. برای تصمیمگیری درباره سلامت فرزندتان، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
