نشستن، چهاردستوپا، ایستادن؛ مهارتهای حرکتی شیرخوار ماه به ماه
رشد حرکتی از سر شروع میشود و به سمت پا پیش میرود. کودک اول گردنش را کنترل میکند، بعد تنه، بعد لگن و در نهایت پاها. دانستن این ترتیب، کمک میکند بدانید چه انتظاری داشته باشید.
جدول مهارتها ماه به ماه
| سن | مهارت شاخص | محدوده طبیعی |
|---|---|---|
| ۱ تا ۲ ماه | بلندکردن سر روی شکم | — |
| ۳ تا ۴ ماه | کنترل کامل سر، تکیه روی ساعد | ۲ تا ۵ ماه |
| ۴ تا ۶ ماه | غلتزدن شکم به پشت و برعکس | ۳ تا ۷ ماه |
| ۶ تا ۸ ماه | نشستن بدون حمایت | ۵ تا ۹ ماه |
| ۷ تا ۱۰ ماه | چهاردستوپا رفتن | ۶ تا ۱۱ ماه |
| ۸ تا ۱۰ ماه | ایستادن با گرفتن اشیا | ۷ تا ۱۱ ماه |
| ۹ تا ۱۲ ماه | راهرفتن کنار مبل | ۸ تا ۱۳ ماه |
| ۱۲ تا ۱۵ ماه | اولین قدمهای مستقل | ۹ تا ۱۸ ماه |
| ۱۸ ماه | دویدن، بالارفتن از پله با کمک | ۱۵ تا ۲۲ ماه |
کودکی که در ۱۶ماهگی راه میافتد، بهاندازه کودکی که در ۱۰ماهگی راه افتاده سالم است. برخی کودکان اصلاً چهاردستوپا نمیروند و مستقیم میایستند — این هم طبیعی است.
زمان روی شکم؛ مهمترین تمرین
«تامیتایم» پایه همه مهارتهای حرکتی بعدی است. عضلات گردن، شانه و کمر را میسازد و از صافشدن پشت سر جلوگیری میکند.
| سن | مدت روزانه | روش |
|---|---|---|
| هفته اول | ۳ تا ۵ دقیقه، چند نوبت | روی سینه شما |
| ۱ ماه | حدود ۱۵ دقیقه | روی پتوی صاف |
| ۳ ماه | حدود ۳۰ دقیقه | با اسباببازی جلوی صورت |
| ۴ تا ۶ ماه | ۴۵ تا ۶۰ دقیقه | با آینه و اسباببازی متحرک |
نکات: پس از تعویض پوشک و در ساعات سرحالی انجام دهید، نه بلافاصله پس از شیر. اگر گریه کرد، مدت را کوتاه و دفعات را بیشتر کنید. همیشه در بیداری و زیر نظر شما.
نشستن مستقل
مسیر رسیدن به نشستن:
- ۴ ماه: با حمایت کامل مینشیند، تنه هنوز خم میشود
- ۵ ماه: با تکیه دادن دستها به جلو، لحظهای مینشیند (وضعیت سهپایه)
- ۶ ماه: چند ثانیه مستقل مینشیند اما تعادلش میرود
- ۷ تا ۸ ماه: محکم مینشیند و میتواند بچرخد و شیء بردارد
- ۹ ماه: خودش از حالت خوابیده به نشسته میآید
برای تقویت: کودک را روی زمین بنشانید و بالشهای نرم دور او بگذارید، اسباببازی را کمی دورتر قرار دهید تا برای گرفتنش تعادل را تمرین کند.
خزیدن و چهاردستوپا
کودکان روشهای متنوعی برای جابهجایی پیدا میکنند و همه طبیعیاند:
- خزیدن شکمی: با ساعد خود را میکشد
- چهاردستوپای کلاسیک
- سرخوردن با باسن: نشسته خودش را هل میدهد
- غلتزدن پیدرپی
- خرسوار: روی دست و پا با زانوی صاف
چهاردستوپا رفتن، هماهنگی دو نیمکره مغز را تقویت میکند و به رشد شناختی هم کمک میکند. اما رد کردن این مرحله، بهخودیخود نگرانکننده نیست.
ایستادن و اولین قدمها
- ۸ تا ۹ ماه: با گرفتن مبل خود را بالا میکشد
- ۹ تا ۱۰ ماه: ایستاده میماند اما نمیداند چطور بنشیند
- ۱۰ تا ۱۱ ماه: کنار مبل قدم برمیدارد
- ۱۱ تا ۱۳ ماه: لحظهای بدون تکیه میایستد
- ۱۲ تا ۱۵ ماه: اولین قدمهای مستقل
در خانه اجازه دهید کودک پابرهنه یا با جوراب ضدلغزش راه برود. حس مستقیم کف پا با زمین، تعادل و قوس کف پا را بهتر میسازد. کفش فقط برای بیرون لازم است و باید نرم و انعطافپذیر باشد.
چه کارهایی رشد را کند میکند؟
- روروک: در بسیاری از کشورها ممنوع شده. هم خطر تصادف دارد و هم عضلات لازم برای راهرفتن را درست تمرین نمیدهد
- ماندن طولانی در صندلی ماشین یا تاب: فرصت حرکت آزاد را میگیرد
- کمبودن زمان روی شکم
- نگهداشتن دائم در آغوش و ندادن فضای کف زمین
- لباسهای تنگ که حرکت را محدود میکنند
- گرفتن مداوم دست کودک برای راه بردن پیش از آمادگی او
- زمان زیاد جلوی صفحه نمایش
بهترین کار، سادهترین است: یک تشک تمیز روی زمین، چند اسباببازی و آزادی حرکت.
علائم تأخیر حرکتی
- ۴ ماه: کنترل نکردن سر یا شلبودن غیرعادی بدن
- ۶ ماه: غلتنزدن به هیچ سمتی
- ۹ ماه: ننشستن حتی با حمایت
- ۱۲ ماه: نتوانستن تحمل وزن روی پاها
- ۱۸ ماه: راهنرفتن مستقل
- هر سنی: استفاده مداوم از فقط یک سمت بدن
- هر سنی: سفتی بیش از حد یا شلی غیرعادی عضلات
- هر سنی: از دست دادن مهارتی که قبلاً داشته
در این موارد، ارزیابی کاردرمانی یا فیزیوتراپی کودکان میتواند بسیار مؤثر باشد. مداخله زودهنگام، تفاوت بزرگی میسازد.
پرسشهای پرتکرار
مطالب نینی جان با هدف آگاهیبخشی نوشته میشوند و جایگزین معاینه و مشاوره پزشکی نیستند. برای تصمیمگیری درباره سلامت فرزندتان، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
